Take a fresh look at your lifestyle.

Epistemoloji Nedir? Kavramları Hakkında Bilgiler

0

Yazı İçerisindeki Konular (Konuya Geçmek İçin Okumak İstediğiniz Başlığa Tıklayınız.)

Antik Yunan kültürünün bir ürünü olan felsefe içerisinde çok çeşitli dalları barındırmaktadır. Siyaset, din, hukuk ve bilgi felsefenin en temel dallarıdır. Bilgi felsefesi anlamına gelen epistemoloji felsefe dallarından en eski olanıdır. Epistemoloji Nedir? Sorusuna verilebilecek en güzel yanıt bilgiye ulaşma isteğidir.

Epistemoloji Nedir?

Epistemoloji Nedir? Epistemoloji felsefesi düşünürlerin doğru bilgiye ulaşma çabalarına verilen isimdir. Bilgi felsefesi olan epistemoloji de kendi içerisinde farklılıklar gösterebilmektedir. Bu farklılıkların temel nedeni ise filozofların bilgiyi elde etme yöntemleri ve bilgiyi anlamlandırma yöntemleri karşısındaki farklı görüşleridir.

Bilgi felsefesi yani epistemolojinin ana hedefi doğru bilgiye ulaşabilmektir. Bu açıdan bakıldığında bu felsefe dalıyla ilgilenen filozoflar sürekli bir araştırma ve keşfetme süreci içerisindedirler.  Ulaşılan herhangi bir bilgide takılıp kalmayan epistemoloji filozofları sürekli olarak bir sorgulamayla bu bilginin doğruluğunu kanıtlamaya çalışırlar.

Her felsefe dalının ana bir sorusunun olduğunu varsayarsak epistemolojinin sorusu da “Doğru bilgiye nasıl ulaşılır?” sorusu olacaktır. Epistemoloji felsefesiyle ilgilenen filozofların çeşitli varsayımları mevcuttur. Bunlardan en temelleri Sokrates ve onun öğrencisi olan Platon’a ait olan varsayımlardır. Sokrates’in varsayımına göre bütün insanlar doğuştan doğru ve tam bilgiye sahiptirler.

Ancak yaşları ilerledikçe bu bilgiyi unuturlar ve bir hatırlatmaya ihtiyaç duyarlar. İşte filozoflar da bireylere bu hatırlatma işlemini uygulatan kişilerdir. Platon’un varsayımına göre ise 2 çeşit dünya vardır. Bunlardan birincisi idealar dünyası ikincisi ise nesneler dünyasıdır.

Platon’a göre doğru ve gerçek bilgi sadece idealar dünyasında elde edilebilmektedir.  İşte bu iki düşünür ve varsayımları epistemoloji felsefesinin temellerini atmıştır.

Epistemoloji Nedir? İçeriğimizden sonra Bienal Nedir? Bienal Kaç Yılda Bir Yapılır? yazımızı da okumalısınız.

Epistemoloji Kavramları

Epistemoloji yani bilgi felsefesinde doğru bilgiyi elde edebilmek ve sorgulama için 3 temel kavram mevcuttur. Epistemoloji kavramları olarak adlandırılan bu üç kavram bilgi felsefesinin üzerine oturtulduğu temeldir.

kaç tür epistemoloji kavramı vardır
epistemoloji kavramları

Doğruluk, gerçeklik ve temellendirme olarak karşımıza çıkan bu 3 kavramın sağlaması bir arada yapılmadan doğru bilgiye ulaşılamamaktadır.  Şimdi kısaca bu kavramların içeriklerine göz atalım:

  • Doğruluk: Epistemoloji de doğruluk kavramının temelini bilgi oluşturmaktadır. Bilgi insan ile nesne arasındaki etkileşimin bir sonucudur. Nesneye yönelen insan onun hakkında bilgiye sahip olabilmektedir. Epistemoloji ise bu bilginin doğruluğunu araştırmaktadır.
  • Gerçeklik: Doğruluk kavramı nesnel bir varlığa ait bir bilgi ile oluşabiliyorken gerçeklik kavramı ise nesnel varlığın ta kendisidir. Yani gerçeklik kavramı nesneyi tanımlar. Gerçeklik karamı olmadan doğruluk kavramının temeli dolmayacaktır. Bu açıdan bakıldığında epistemolojinin en temel kavramı gerçekliktir.
  • Temellendirme: Nesne sayesinde oluşan bilginin nesneden kaynaklandığını açıklayan kavramdır. Bu kavram sayesinde epistemoloji nesnel bir felsefe dalı haline gelmektedir. Yani epistemoloji olmayanla değil olan şeylerle ilgilenmekte ve o şeyler hakkında doğru bilgileri araştırmaktadır.

Epistemoloji Anlamı

Epistemoloji anlamı köken olarak Antik Yunancadan adını almaktadır. Epistemoloji iki kelimenin birleşmesiyle oluşmuş bir kelimedir. Bilgi anlamına gelen episteme ve mantıklı düşünce anlamına gelen logos kelimelerinin birleşimi epistemolojinin kökleridir. Epistemolojinin anlamı doğru bilgiyi aramak olduğundan nelerin doğru bilgi olduğu nelerin ise birer yansıma olduğu bu felsefe türünün ana araştırma konusudur.

Epistemolojinin konusu doğru bilgiyi aramak olduğundan ilgi alanı somut nesneler değil soyut düşüncelerdir. Bu açıdan bakıldığında diğer felsefe dallarından ayrılmaktadır. Anlam olarak bakıldığında da bu fark kendisini bariz bir şekilde okurlara hissettirmektedir.

Epistemoloji okurları genellikle üzerinde durulan konu hakkında filozofların düşüncelerini okumaktadır.

Bilgi Felsefesi Epistemoloji

Epistemolojiye bilgi felsefesi denmesinin ana nedeni bu felsefe dalının bilginin köklerine kadar inerek onu araştırması gösterilmektedir. Bu açıdan bakıldığında epistemoloji bilginin nasıl oluştuğuyla değil doğruluğuyla ilgilenmektedir.

bilgi felsefesi kavramları
bilgi felsefesi epistemoloji

Antik Yunandan beri düşünürler bilgi felsefesi epistemoloji çalışmalarında yeni bir bilgiyi değil de var olan bilginin doğruluğunu araştırmışlardır. Bu sayede felsefe bilimi de kendisine yeni bir tür kazanmış ve belki de en zor sorular bu tür sayesinde ortaya çıkmıştır.

Platon’un en popüler eserlerinden biri olan Sokrates’in Savunması da bu türün en güzel örneklerindendir. Bu eserde idama mahkûm edilen Sokrates kendisine yöneltilen ve doğruluğuna kesin gözüyle bakılan sorulara ve bilgilere eleştirel gözle bakarak yeniden yorumlamaktadır. Bu açıdan bakıldığında Sokrates’e göre kesin bilgi diye bir şey yoktur. Kesin bilgi olarak yorumlanan şey aslında bir yanılsamadır.

İşte epistemoloji de bu noktada devreye girmektedir ve kesin olduğu düşünülen bilgilere eleştirel yaklaşmaktadır.

Bilgi Felsefesi Örnekleri

Bilgi felsefesinin örnekleri yüzyıllar içerisinde yaşayan filozoflar ve genel inanış biçimleriyle beraber sürekli olarak güncellenmektedir. Ancak en sağlam ve güvenilir bilgi felsefesi örnekleri milattan önceye kadar uzanan Antik Yunan döneminde karşımıza çıkmaktadır.

Bu dönemde yaşayan Sokrates, Platon, Aristo ve Descartes bu türden en güzel örnekleri veren filozoflardır. Modern dönemde ise Hegel ve John Locke gibi düşünürler epistemoloji yani bilgi felsefesine hatırı sayılır katkılarda bulunmuşlardır.

Bilgi Felsefesi Filozofları

Epistemeoloji yani bilgi felsefesi olarak adlandırılan bu düşünce biçiminde filozoflar genel olarak var olan bilgileri kullanarak varsayımlarda bulunmuşlardır. Bilgi felsefesini ortaya çıkaran filozof olarak nitelendirilen Sokrates bu felsefe türüne en fazla hizmet eden filozoftur.

Bilgi felsefesi filozofları olarak konuyu ele aldığımızda Sokrates’ten sonra karşımıza onun öğrencisi olan Platon çıkmaktadır. Bu iki filozof bilgi felsefesinin doğmasına yol açan filozoflardır. Arkalarından gelen Antik Yunan ve modern zaman filozofları bu iki ustanın açtığı yoldan sağlam adımlarla ilerlemişlerdir.

Epistemoloji Nedir? yazımızı  beğendiyseniz eğer bilgi ve ipuçları kategorimizi de mutlaka incelemelisiniz.

 

 

 

Cevap bırakın

E-posta adresiniz yayımlanmayacak.

Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır. Bu siteye giriş yaparak çerez kullanımını kabul etmiş sayılıyorsunuz. Kabul et